أو مگر خيرى . واز حضرت أمير المؤمنين صلوات اللّه وسلامه عليه روايت شده كه : بقيهء عمر مؤمن نيست قيمتي از براي آن « 1 » ، باز يافت ميكند بآن آنچه را فوت شده باشد ، وزنده مىگرداند بآن آنچه را مرده باشد ، بلكه مراد چنانكه بعضي أحاديث مشعر به آنست دوست داشتن مرگ باشد در وقتي كه خدا مقدّر كرده باشد ودشمن داشتن زندگانى را بعد از آن نه مثل آنان كه خواهند كه : هميشه زنده باشند در دنيا ، يا اين كه مراد اين باشد كه : هر گاه چنين كنيد در وقت مرگ ظاهر شود بر شما حال ومرتبهء شما در آن نشأه ، پس دوست داريد در آن وقت مرگ را ودشمن داريد زندگانى را چون خواهيد كه زود برسيد بآن مرتبه ، ودر أحاديث از طرق ما وأهل سنت هر دو مؤيّد اين معنى وارد شده . 5780 شرع اللّه لكم الاسلام فسهّل شرائعه ، واعزّ أركانه على من حاربه . راه قرار داده خدا از براي شما دين اسلام را ، پس آسان گردانيده احكام آن را ، وقوى وغالب گردانيده أركان آن را بر كسى كه جنگ كند با آن يعنى أركان وجوانب آنرا قوى ومحكم گردانيده كه هر كه محاربه كند با آن وسعى كند در خرابى آن رخنه نتواند كرد در أركان آن بلكه أركان آن غلبه كند بر أو وأو را هلاك يا خوار وذليل گرداند « 2 » . 5781 شرّ الأعداء ابعدهم غورا ، واخفاهم مكيدة . بدترين دشمنان دورترين ايشانست بحسب غور ، وپنهانترين ايشانست بحسب مكر . « غور » بمعنى فرو رفتن در چيزى ورسيدن بته آنست ومراد اينست كه :

--> ( 1 ) شارح ( ره ) بخطّ خود در حاشية گفته : « يعنى هيچ چيز قيمت وبهاى آن نمىتواند شد » ودر ساير نسخ باضافهء « منه رحمه اللّه » . ( 2 ) مناسب اين مضمون است اين گفتار سنائى : « هر كه جنباند كليد شرع را بر وفق طبع * شرع نگشايد برويش جز در ادبار را » .